Opinie: de dag dat de rechtsstaat werd afgeschaft (incl. updates)…

oa7w5rft_400x400-001

Je moet een paar berichten en weetjes aan elkaar koppelen en dan wordt duidelijk wat met bovenstaande, wat dramatisch ogende kop wordt bedoeld.

Allereerst de enorme onduidelijkheid die is ontstaan door de juridisch warrige persconferentie van maandag 23 maart. Ik heb daar al wat dingen over gezegd en in NRC van 26 maart wordt die visie bevestigd. De gemiddelde Nederlander snapt er, zo vrees ik, inmiddels niks meer van.

update 26 maart: Premier Rutte heeft in de Tweede Kamer erkend dat zijn persconferentie van maandag rommelig was. Hij had de maatregelen overzichtelijk over willen brengen, maar dat is niet helemaal gelukt concludeert hij. Hij belooft beterschap en meer informatie vanuit de overheid.
Rutte was blij dat de media het toch nog op een rijtje hadden weten te krijgen

Dan ga ik er vanuit dat men in de nieuwe – ze zijn er nog steeds niet – noodverordeningen net zoals minister Grapperhaus primair blijft bij het bestuurlijk in plaats van via het strafrecht handhaven van de maatregelen via boetes:

GRAPPERHAUS
Nou ik heb gezegd: bestuurlijke en strafrechtelijke handhaving. Het eerste zal altijd zijn de bestuurlijke handhaving. Waarbij gemeente ambtenaren, buitengewone opsporingsambtenaren aan de slag zullen gaan. En pas op het moment dat dat tekort zou schieten, of dat er echt sprake is van zeer ernstig overtredend gedrag, dan zal zeker ook daarbij politie inzet denkbaar zijn. Maar ik denk dat het uitgangspunt, dat is nu ook al zo. Altijd is dat we eerst altijd kijken of het bestuurlijke handhaving dit oplost en dat is in heel veel gevallen gelukkig het geval.

Boetes zijn boetes ? Nee, een bestuurlijke boete kan worden opgelegd zonder allerlei waarborgen die in het strafrecht gelden. Denk even aan de boetes die mensen kregen die verdacht (of dat zo was bleek vaak pas jaren later) werden van fraude, die massaal geïnd werden (beslag, inhouden op uitkering enz.) en waarvan later bleek dat die juridisch onhoudbaar waren. Aan een CJIB-brief hebben mensen geen goede herinneringen (wie de site van CJIB beetje doorklikt snapt meteen het horrorscenario waarin sommige mensen terecht zijn gekomen).

niet elke boete is een straf 

Een bestuurlijke boete kan worden opgelegd voordat vast staat dat je het echt gedaan hebt. En de boete kan dus ook meteen zonder tussenkomst van een rechter geïnd worden. Die rechter komt pas achteraf – na vele weken of maanden – in beeld. En bezwaar ertegen schorst het moeten betalen (of gewoon innen door de overheid) niet op.

update 27 april: Omdat er twijfels waren/zijn aan de juridische houdbaarheid van de bestuursrechtelijke handhaving kiest men in de praktijk voor de strafrechtelijke boete. Het aanwijzen van ‘verboden’ gebieden gaat wel via het bestuursrechtelijke traject maar dat zijn dan (veelal) besluiten van algemene strekking waar geen individuele rechtsbescherming mogelijk is; hoewel daar wel een boom over op te zetten is. Daarnaast komt er een echte wettelijke regeling die de regionale noodverordeningen gaat  vervangen: https://www.nrc.nl/nieuws/2020/04/27/spoedwet-voor-noodmaatregelen-a3997955 

En voor alle duidelijkheid: de verplichte fase van het indienen van een bezwaarschrift loopt nu ook al gevaar omdat daarin geen hoorzittingen zullen plaatsvinden, zo berichtte de gemeente Sittard-Geleen op donderdagochtend, 26 maart per mail:

In verband met het coronavirus zijn er voorlopig géén hoorzittingen van de commissie voor bezwaarschriften. De hoorzittingen die in uw zaken gepland stonden voor 6 april 2020 komen hiermee te vervallen.

Veel mensen zullen onvoldoende in staat zijn om schriftelijk te verwoorden waarom ze het met een boete niet eens zijn en wat hun specifieke situatie is. Dus ook hier staat de rechtsbescherming op de tocht.

En dan het bericht dat de titel verklaart: de Rechtbanken gaan voor onbepaalde tijd dicht. Dus wie dacht dat hij/zij na een bezwaar tegen een boete daar terecht kon ? Nee dus. En ik vrees dat met de zaken die wel doorgaan, geen kort gedingen (zgn. voorlopige voorziening) tegen de overheid zelf worden bedoeld om het innen van een boete terug gedraaid te krijgen.

update 14 mei: Inmiddels is er een Tijdelijke regeling bestuursrecht dd. 20 april 2020, te vinden op de website van De Rechtspraak waar o.a. de urgent geachte zaken worden benoemd. Daartoe behoren ook zaken i.v.m. Corona-maatregelen:

Tijd regeling bestuursrecht

update 7 april: zie de opmerking aan het begin van dit artikel, de site van De Rechtspraak en de daar genoemde “Algemene regeling zaaksbehandeling Rechtspraak” en het bijzonder deel over het bestuursrecht:

urgente zaken

Onthoud 26 maart 2020: lief dagboek, vandaag werd de rechtsstaat afgeschaft.

update 27 april: hoe snel het bergafwaarts  kan gaan met elementaire rechtsbeginselen bewijst het feit dat inmiddels de werking van de Wet Openbaarheid Bestuur (WOB) tijdelijk (?) tot 1 juni is opgeschort. De WOB is een wettelijk gewaarborgde methode tot opvragen van stukken. Het is een van de middelen voor onderzoeksjournalistiek om de overheid kritisch te kunnen volgen. Zie https://www.villamedia.nl/artikel/ kamervragen-over-opschorting-wob-verzoeken-door-ministerie-van-volksgezondheid.  

update 27 april: er lijkt nu toch voor de strafrechtelijke handhaving te worden gekozen; zie de tekst hierna.

update 7 april / 14 mei: In een nieuwe regeling worden zaken die te maken hebben met Corona aangemerkt als urgent. De vraag is of dat bijvoorbeeld geldt voor ondernemingen die gesloten worden door een noodbevel of een opgelegde boete aan een burger.

 

(c) dolf gregoire 2020.3

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s