Een lockdown zonder lockdown tot 28 april, 3 mei en/of 1 juni (incl. updates)…

virus-002

update 5 april: zie ook het artikel over de drie versies van de Noodverordening. Het blijft verder niet duidelijk wat er met de scholen gaat gebeuren. 

update 31 maart: de meeste maatregelen gelden tot en met 28 april danwel 1 juni. De scholen blijven dicht en een deel van deze maatregel is wat ondoorzichtig omdat de meivakantie loopt tot en met 3 mei en scholen niet allemaal dezelfde einddatum hebben gepland.

update 28 maart: de nieuwe Noodverordening van 27 maart 2020 is er, althans in Zuid-Limburg. Nu deze bekend is gemaakt kan er worden opgetreden. Dat was namelijk nu nog niet mogelijk. Nu kunnen de (juridische) gevolgen en (on)mogelijkheden in kaart worden gebracht. Dat zal komende dagen gebeuren. 

update 26 maart: Premier Rutte heeft in de Tweede Kamer erkend dat zijn persconferentie van maandag rommelig was. Hij had de maatregelen overzichtelijk over willen brengen, maar dat is niet helemaal gelukt concludeert hij (bron: liveblog NOS)

update 26 maart: ook NRC constateert dat er veel onduidelijkheid is ontstaan door en na de persconferentie van afgelopen maandag. Het lijkt wellicht juridisch geneuzel maar als straks de noodverordeningen komen maakt het een enorm verschil voor wat wel of niet mag

update 25 maart: zie https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2020/03/24/aanvullende-maatregelen-23-maart en de meer praktische uitleg en vragen op https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-covid-19/vragen-over-maatregelen-en-handhaving, waarin duidelijker dan eerder deze week uitgelegd wordt wat
– het verschil is publieke ruimte en prive-sfeer,
– het verschil tussen een dringend advies en een verbod,
– de begrippen groepsvorming en samenscholing worden uitgelegd en
– gewezen wordt op het feit dat verboden en boetes vastgelegd (zullen) moeten worden in zgn. noodverordeningen (die per gemeente/regio worden vastgesteld).

update 24 maart 2020:
Dinsdag konden de boa’s nog geen boetes opleggen. Er geldt nog nergens zo’n verbod. Eerst moeten de 25 veiligheidsregio’s in Nederland een noodverordening aannemen met de nieuwe kabinetsmaatregelen. Pas dan kunnen gemeenten de verboden gaan handhaven.
Volgens NRC moeten de noodverordeningen nog komen: Die noodverordening is er naar verwachting woensdagochtend, zegt Hubert Bruls. Hij is burgemeester van Nijmegen, voorzitter van de veiligheidsregio waar Nijmegen in valt, én voorzitter van de Veiligheidsraad (waarin weer alle veiligheidsregiovoorzitters verenigd zijn). Die raad stelt een modelverordening vast. „Die moet dan door alle veiligheidsregio’s afzonderlijk worden vastgesteld.”

Update Corona-virus bestrijding 23 maart 2020
Op het moment van het schijven van dit artikel is de tekst van de noodverordeningen mij nog niet bekend. Die tekst is van groot belang voor wat wel en niet mag en in hoeverre er ingegrepen wordt in de privé-sfeer van mensen. De persconferentie van het Kabinet was daar niet erg helder over. Uit de vragen en opmerkingen van journalisten bleek al snel dat het verschil tussen publieke en privé-sfeer niet begrepen wordt en er worden door het Kabinet twee grondslagen gebruikt – de Gemeentewet en de Wet publieke gezondheid – die ziet op de openbare ruimte resp. wel een grondslag biedt om in te grijpen in het privé-leven. Een samenvatting van de maatregelen staat op Rijksoverheid.nl


Het Kabinet kondigde maandagavond 23 maart 2020 om 19:00 uur extra maatregelen aan in de vorm van zgn. noodverordeningen. Dat is opvallend omdat die er al zijn (voor Zuid-Limburg zie https://www.sittard-geleen.nl/Inwoners/Actueel/Coronavirus/ Noodverordening_COVID_19_Veiligheidsregio_Zuid_Limburg?fbclid= IwAR3TspCPx4SpWQJ2Eb_RyDnEnuJ2tIbweCedgxEptWZTAsSyy8hPkYPownw)

NRC berichtte al eerder op maandag dat de noodverordeningen er lagen en bruikbaar zijn:

De juridische basis voor een strenger politie-optreden is inmiddels geregeld via reeds afgekondigde noodverordeningen die sinds afgelopen maandag in alle 25 veiligheidsregio’s van kracht zijn. Omdat in die noodverordeningen is opgenomen dat mensen afstand moeten houden van elkaar, is er volgens de politiebronnen een samenscholingsverbod niet meer nodig. „Op basis hiervan kan een groep voetballende jongeren op een pleintje gewoon worden weggestuurd.”

bron: https://www.nrc.nl/nieuws/2020/03/22/nederland-stevent-af-op-lockdown-als-aanwijzingen-worden-genegeerd-a3994535

Het zal dus gaan afhangen van de tekst van (nieuwe ?) noodverordeningen, waar precies de aanscherping van het beleid in zit. De richting wordt gegeven in de gegeven link met vragen.

Update dinsdagmiddag 12:00, 24 & 25 maart: Het vreemde is dat dinsdagmiddag 24 maart 2020 voor bijv. Sittard-Geleen niets bekend is over een nieuwe/aangepaste noodverordening. Er is enkel de oude noodverordening van 17 maart 2020 van 17 maart 2020. De regering geeft aan dat noodverordeningen nodig zijn, maar deze heb ik nog niet gepubliceerd gezien:

“In de brief aan het Veiligheidsberaad is aangegeven dat maatregelen 2 en 3 moeten worden opgenomen in een noodverordening. De maatregelen 4 tot en met 7 moeten zodanig in de noodverordening worden opgenomen dat handhaving mogelijk wordt indien dat noodzakelijk is.”

Alleen de site van de overheid noemt aangescherpte regels, maar dat is geen noodverordening. Er is inmiddels wel een meer praktische uitleg.

Volgens NRC dd. 24 maart moeten de noodverordeningen nog komen

bestuurlijk handhaven

Minister Grapperhaus zet expliciet in op bestuursrechtelijke handhaving met boetes (en dus niet via het strafrecht). Dat zal een bewuste keuze zijn omdat het strafrecht veel meer waarborgen biedt voor de burger dan het bestuursrecht. De bestuurlijke rechtspraak staat op dit moment stil – en staat niet op de lijst van urgente rechtszaken die doorgaan (zie https://www.rechtspraak.nl/Organisatie-en-contact/Organisatie/Raad-voor-de-rechtspraak/Nieuws/Paginas/Rechtspraak-geeft-overzicht-van-urgente-zaken-die-wel-worden-behandeld.aspx). Het antwoord op de vraag of een burger zich bij een rechter kan verweren tegen een boete, is dus voorlopig: Nee.

De maatregelen zijn volgens burgemeester Bruls van Nijmegen in Nieuwsuur, bedoeld om op lokaal niveau op te treden. Daarbij kan gedacht worden aan het afsluiten van te drukke gebieden (strand, bos enz.). Er kan gecontroleerd worden op zgn. deurbeleid van winkels (van bakker tot coffeeshop) en in specifieke gebieden (wijken of hangplekken ?). Decentralisatie betekent gericht en effectief inzetten van dwangmiddelen, maar heeft het gevaar van willekeur en profilering.

hang mensen

Vraag: Waar zal de politie het eerst gaan ingrijpen ? En waarom ?

hoge boetes

Er zullen volgens Grapperhaus hoge boetes kunnen worden opgelegd. Bestuurlijke boetes kunnen zonder rechterlijke tussenkomst geïnd worden en ingehouden op bijv. uitkeringen.

Als men bedenkt dat mensen mogelijk weken lang geen / minder loon gaan krijgen of bedrijven een groot deel van hun omzet missen, is het de vraag wat het nut is van het opleggen van hoge boetes. Daarbij, een boete van € 400 voor een uitkeringsgerechtigde is natuurlijk van een andere orde dan een boete van € 4000 voor een XL-supermarkt als AH, die afgelopen week een Kerst-achtige topomzet draaide.

openbare ruimte en een verjaardag thuis

Als de juridische kapstok art. 174 Gemeentewet is, gaat het om boetes die voor overtredingen in de publieke ruimte opgelegd kunnen worden en niet in de privé-sfeer. Echter, de huidige noodverordening in Zuid-Limburg ziet ook op samenkomsten in besloten sfeer. Dat gaat dus veel (te ?) verder. Grapperhaus drukte mensen op het hart om ook thuis de 1,5 meter grens aan te houden en verjaardagen enz. slechts op zeer bescheiden schaal te vieren. Burgemeester Bruls haalde in zijn toelichting op de vraag of je een boete krijgt als je met 4 mensen je verjaardag viert, het toepassingsgebied van art. 174 Gemeentewet en de handhaving van die regel door elkaar – nee, we gaan niet bij de mensen thuis handhaven- en dat maakte de zaak niet duidelijker. 

Grapperhaus legde uit dat een school geen publiek gebouw is als bedoeld in art. 174 Gemeentewet, dus of de scholen tot 1 juni dicht blijven staat hiermee nog niet vast. Een school-lockdown zou verregaande consequenties hebben voor grote groepen kinderen. Het afblazen van het centraal schriftelijk als onderdeel van het eindexamen op 24 maart 2020 lijkt ook niets te maken te hebben met het wel of niet kunnen openen van de scholen, maar meer door de onrust en gevaar voor ziek worden, die er is.

Enkel in de toelichting van de bestaande noodverordening wordt verwezen naar de Wet publieke gezondheid:

Deze verordening staat er niet aan in de weg dat de voorzitter van de veiligheidsregio gebruik maakt van andere bevoegdheden om de verspreiding van COVID-19 te voorkomen, zoals de bevoegdheid tot het geven van voorschriften van technisch-hygiënische aard in artikel 47 van de Wet publieke gezondheid, bevoegdheden in de Wet openbare manifestaties en de bevoegdheid tot het geven van bevelen ter beperking van gevaar in artikel 175, eerste lid, van de Gemeentewet (in combinatie met artikel 39 van de Wet veiligheidsregio’s).

Is dat een voldoende grondslag om een burgemeester – dat is iemand anders dan de voorzitter van de veiligheidsregio – bevoegdheden te geven en/of boetes op te laten leggen ?

In NRC stelt Burgemeester Bruls op 24 maart 2020:

Aantekening 2020-03-24 221952

De vraag is of dit klopt, want de Wet publieke gezondheid (zie hierna) geeft nu juist wel de mogelijkheid om in de privé-sfeer in te grijpen.

update 26 maart In NRC staat een toelichting op de maatregelen met daarin ook de onduidelijkheiden die zijn onstaan door en na de persconferentie van afgelopen maandag 23 maart. Zolang er geen nieuwe noodverordeningen zijn, mag nog heel veel. Die komen er per gemeente/regio en kunnen ook nog gaan wijzigen, afhankelijk van de omstandigheden ter plekke. 

quarantaine: thuis of ergens anders ?

De Minister verwees ook naar art. 7 Wet publieke gezondheid, en daarmee kan de overheid wel (heel) ver ingrijpen in de privé-sfeer. De maatregel van (thuis-)quarantaine (dus thuis of elders door de overheid centraal georganiseerd) vindt hierin haar grondslag (zie art. 35 t/m 38 36 Wet publieke gezondheid en de Richtlijn Infectiepreventie):

Bij groep A horen de ernstige infectieziekten zoals MERS-coronavirus, pokken, polio, severe acute respiratory syndrome (SARS) en virale hemorragische koorts. Als hiervan sprake is kunnen zo nodig wettelijke maatregelen worden opgelegd, zoals gedwongen opname tot isolatie of thuisisolatie, gedwongen onderzoek, gedwongen quarantaine (inclusief medisch toezicht) en verbod van beroepsuitoefening.

    In dat kader mogen ambtenaren en politie ook het huis binnenkomen als er het vermoeden is van een Corona-besmetting.

    De regel dat bij één zieke het hele gezin thuis moet blijven – ook via boetes te handhaven? – is wellicht begrijpelijk, maar lijkt toch vooral ingegeven door het feit dat er onvoldoende tests voorhanden zijn om precies te kijken wie wel of niet ziek is. Wat voor een zin heeft het om bij een ziek kind, de niet-zieke ouder die fietsenmaker is of  kantoren schoonmaakt, thuis te houden ?

    En de volgende vraag: heeft die gedwongen thuiszittende ouder recht op loon als hij/zij niet werkt in de zorg of een andere cruciale beroepsgroep. De gedwongen thuiszittende ouder is niet ziek, en dus is de vraag waarom hij recht zou hebben op loondoorbetaling. Of komt dit voor rekening van de werkgever en moet die het loon met overheidssteun (werktijdverkortingsmaatregel) doorbetalen ?

    een lockdown en daarna

    Dat er (min of meer) duidelijkheid is tot 1 juni mag waar zijn en voorkomt dat organisaties kosten maken voor het organiseren van evenementen, maar het pakket maatregelen en juridische inkleding ervan maakt dat de situatie in Nederland nog maar weinig verschilt van een lockdown elders in Europa. Verder zadelt het kinderen, ouders en werkenden met ingewikkelde problemen op, waar geen oplossing voor wordt geboden.

    Veel hulporganisaties en overheidsinstanties zijn meer dan 2 maanden dicht. Tot 1 juni zullen veel ouderen, digitaal zwakkeren, mensen die moeite hebben hun leven te organiseren op zichzelf worden teruggeworpen.  Die mensen zullen na de “lockdown zonder formele lockdown vanaf 1 juni in een nachtmerrie terechtkomen als blijkt dat hun leven inmiddels in de soep is gelopen.

    De rest van Nederland zal het leven kunnen gaan oppakken en wil vooruit, beschermende maatregelen (uitstel van betaling enz.) zullen worden afgeschaft en de zwaksten zullen de problemen dan nogmaals,  dubbel op hun dak krijgen.

    Kortom er zijn een hoop vragen, die hopelijk (deels) beantwoord worden door de tekst en toelichting van de noodverordeningen en inkomensondersteunende maatregelen.

    Geef een reactie

    Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

    WordPress.com logo

    Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

    Google photo

    Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

    Twitter-afbeelding

    Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

    Facebook foto

    Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

    Verbinden met %s